Oestrogeendominantie

Week van de overgang – 8-14 april – 

Tijdens de week van de overgang deel ik iedere dag een blog met je over een bepaald aspect van de overgang. We krijgen er als vrouw op een bepaald moment allemaal mee te maken. Het verschilt van vrouw tot vrouw hoeveel klachten je van de overgang ondervindt. De overgang kan 5 tot 12 jaar duren, dat is best wel een behoorlijke periode. Niet fijn als je leven zo lang wordt bepaald door de grillen van je veranderende hormonen. Maar dat hoeft ook helemaal niet! Ik vertel je er de komende dagen meer over. Vandaag vertel ik je over oestrogeendominantie

 

Tijdens de overgangsjaren verandert er veel voor een vrouw. Ik heb het er de afgelopen dagen al over gehad. Voor veel vrouwen voelt het alsof hun hormonen een eigen leven gaan leiden. Eén van de eerste veranderingen is een onregelmatige menstruatiecyclus. De eierstokken gaan minder progesteron en oestrogeen produceren, waarbij de productie van progesteron als eerste afneemt. Hierdoor wordt de menstruatiecyclus korter. Je bent dus vaker ongesteld omdat de tijd tussen je menstruaties afneemt.

Na verloop van tijd wordt de periode tussen twee menstruaties juist langer. Je bent dus minder vaak ongesteld, maar als je het eenmaal bent, is de bloeding vaak heviger en gaat deze gepaard met grotere stolsels dan je gewend bent. Dit komt doordat het baarmoederslijmvlies langer de tijd heeft gehad om op te bouwen, waardoor het dikker is geworden. Bij de menstruatie moet al dit extra baarmoederslijmvlies weer worden afgestoten.

Al deze hormonale veranderingen kunnen voor klachten zorgen bij de overgang. Ik vertelde je eerder al dat deze klachten versterkt kunnen worden door reeds aanwezige hormonale disbalansen. Eén van deze hormonale disbalansen is oestrogeendominantie.

Om inzicht te krijgen in wat er allemaal plaatsvindt tijdens de overgang is het van belang dat je eerst goed begrijpt hoe een normale maandelijkse cyclus eruit ziet.

De cyclus

Bij je geboorte heb je honderdduizenden eicellen meegekregen. Naarmate de jaren verstrijken raakt deze voorraad steeds verder op.

Een paar feitjes op een rij:

De vruchtbare levensfase van de vrouw begint  meestal tussen het 10e en het 15e jaar met de eerste menstruatie en deze eindigt gemiddeld op het 51e  jaar met de menopauze wanneer de menstruatie stopt.

Een menstruatiecyclus duurt gemiddeld 28 dagen. Tussen de 26 en 30 dagen   wordt als normaal beschouwd. De cyclus begint op de eerste dag van                        de menstruatie.

De eerste 14 dagen van de cyclus rijpt een follikel. Een follikel is een omhulsel met daarin een eicel. In deze follikel  produceert het lichaam het                                  hormoon oestrogeen. Dit hormoon begint pas vanaf dag 7 echt goed op gang te komen. De eerste dagen, tijdens de menstruatie is het hormoon dus relatief                                laag.

Op dag 14 van de cyclus piekt het LH hormoon. Dit hormoon, wat staat voor Luteïniserend hormoon, zorgt voor een piek in de cyclus waardoor er een eisprong plaatsvindt. Het eitje komt uit de follikel en het omhulsel wat overblijft      heet het gele lichaam. In dit gele lichaam wordt, nadat een eisprong heeft                                                  plaatsgevonden, het hormoon progesteron aangemaakt.

In de tweede helft van de cyclus voert het hormoon progesteron de boventoon. Dit hormoon is belangrijk voor het innestelen van een mogelijke bevruchte eicel. Progesteron bereikt op dag 21 van de cyclus zijn hoogste waarde.

Wanneer er geen bevruchting heeft plaatsgevonden krijgt het lichaam een seintje dat progesteron niet meer nodig is. Hierdoor dalen beide hormonenspiegels flink en wanneer dit op dag 28 laag is treedt er een menstruatie op die als doel heeft het opgebouwde slijm, dat nodig was voor een mogelijke bevruchting, af te breken en het              lichaam uit te werken.                                                                                                                                                                                                                                                                                Op de eerste dag van de menstruatie begint het hele proces weer opnieuw.

 

Oestrogeendominantie

Tot aan de overgang hebben de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen en progesteron de hoofdrol. Voor een optimale gezondheid en een klachtenvrij leven is het van belang dat oestrogeen en progesteron in een juiste verhouding in ons lichaam aanwezig zijn. Helaas is dat evenwicht bij veel vrouwen verstoord. De werking van oestrogeen is dan te sterk ten opzichte van progesteron. Dit kan worden veroorzaakt door te veel oestrogeenwerking of juist te weinig progesteronwerking  waardoor oestrogeen dominant wordt, of beide. Volg je het nog? Ik leg het je uit.

Oestrogeen

Zoals gezegd wordt tijdens de eerste 14 dagen van de cyclus voornamelijk oestrogeen in de eierstokken geproduceerd. Oestrogeen wordt ook elders in het lichaam geproduceerd, namelijk in de bijnieren, huid, spieren en vetcellen. Het is dus niet zo dat je op latere leeftijd helemaal geen oestrogeen meer produceert, echter wel veel minder dan toen je eierstokken ook nog meededen.

De vele functies van oestrogeen

Oestrogeen heeft meer dan 400 essentiële lichaamsfuncties en heeft met name invloed op je vruchtbaarheid, energieniveau, gewrichten, slijmvliezen, libido en de kwaliteit van je huid. Eén van de vele taken van oestrogeen is celdeling. Onder invloed van oestrogeen kreeg je in de puberteit je vrouwelijke rondingen en geslachtskenmerken en oestrogeen zorgt in de eerste helft van de menstruatiecyclus voor de groei van het baarmoederslijmvlies. Oestrogeen zorgt voor de toevoer van zuurstof en glucose naar je hersenen en regelt daarmee de mentale functies in de hersenen en heeft zo grote invloed op je humeur, geheugen en concentratievermogen.

Zo’n vijf jaar voor de menopauze vermindert de productie van oestrogeen in je eierstokken. Dit kan met flink wat schommelingen, pieken en dalen in je cyclus gepaard gaan. Van deze schommelingen kun je behoorlijk last hebben, de ene vrouw is daar gevoeliger voor dan de andere. Omdat progesteron nog verder daalt dan oestrogeen blijft er ook in deze fase vaak sprake van oestrogeendominantie.                                                                                                                                                                                                                  Een laag oestrogeenniveau wordt vaak gezien als de oorzaak van opvliegers, vermoeidheid en stemmingswisselingen. Dopamine en serotonine zijn stofjes (neurotransmitters) die je een lekker en goed gevoel geven. Het lichaam heeft voldoende oestrogeen nodig om deze stofjes aan te kunnen maken.

De vele functies van progesteron

Progesteron is belangrijk voor vruchtbaarheid en zwangerschap, maar is ook het hormoon dat rust geeft. Als je lichaam de juiste hoeveelheid progesteron aanmaakt is het makkelijker om je te ontspannen en opgewekt te voelen. Het heeft daarom ook een positieve invloed op je slaap.

Progesteron bevordert de werking van je schildklier, of eigenlijk de omzetting van het inactieve schildklierhormoon T4 naar het actieve T3. Wanneer je kijkt naar de vele functies van de schildklier, zul je ook begrijpen welke klachten een progesterontekort kan geven.

Als je nog niet in de (peri) menopauze zit wordt progesteron hoofdzakelijk in de eierstokken gemaakt. Iedere rijpe eicel springt bij de ovulatie en de follikel die in de eierstok achterblijft (het gele lichaam) produceert progesteron. De verhouding tussen oestrogeen en progesteron wordt zo in balans gehouden.

Vanaf je 35e jaar daalt de productie van progesteron en vanaf tien jaar voor de menopauze kunnen ook eisprongen uitblijven.                                                                                      Geen eitje → geen follikel → geen progesteron.

Zoals eerder gezegd kan oestrogeendominantie ontstaan door een overschot aan oestrogeen of een tekort aan progesteron, of beide.

 

Symptomen oesrogeendominantie:

 

  • Hevige menstruaties, veel bloedverlies
  • Pijnlijk gespannen borsten (vrouwen)
  • Borstvorming bij mannen (klieraanmaak, gynaecomastie)
  • Cellulitis
  • Migraine
  • PMS
  • Vetopslag, meer op bovenbenen en billen
  • Vocht vasthouden
  • Acné
  • Baarmoederhals-, borst en eierstoktumoren (vrouw)
  • Prostaatvergroting en prostaatkanker (man)
  • Slaapstoornissen
  • Stemmingswisselingen
  • Vleesbomen in de baarmoeder

Een paar symptomen uitgelicht:

Hormoongevoelige kanker

Oestrogeen zorgt voor celgroei. Oestrogeen  is het hormoon dat tijdens de puberteit flink gaat stijgen en ervoor zorgt dat je je vrouwelijke rondingen krijgt. Progesteron komt iets later pas op gang, jonge meisjes hebben vaak ook nog geen  eisprong. Progesteron heeft als functie apoptose, dit is het tijdig afsterven van de cel.

Je zult nu begrijpen dat wanneer het ene hormoon zorgt voor celgroei (oestrogeen) en het andere hormoon zorgt voor celafbraak (progesteron), er grote problemen kunnen ontstaan wanneer je meer oestrogeen aanmaakt dan progesteron. Er is een relatie tussen oestrogeendominantie en hormoongevoelige vormen van kanker zoals borstkanker, eierstokkanker en baarmoederhalskanker. Hormoongevoelige kanker komt veel meer voor tijdens de overgang, zelfs wanneer ook oestrogeen zo’n 5 jaar voor de menopauze gaat dalen. Dit komt omdat progesteron nog verder daalt en relatief dus nog steeds lager is dan oestrogeen.

Hevige menstruatie

Bij oestrogeendominantie wordt er tijdens de eerste fase van de cyclus meer baarmoederslijmvlies gevormd. Omdat progesteron tijdens de tweede fase minder wordt gevormd, wordt de groei van het baarmoederslijmvlies minder geremd. Het gevolg hiervan is dat menstruaties heviger kunnen zijn. In ernstige gevallen kan oestrogeendominantie zorgen voor overwoekering van het baarmoederslijmvlies waardoor er vleesbomen in de baarmoeder ontstaan.

Stemmingswisselingen en PMS

Oestrogeen heeft veel invloed op je stemming, hoe lekker je in je vel zit. Dit komt onder andere doordat oestrogeen de glucose en zuurstoftoevoer naar de hersenen vergroot, de bloedcirculatie in de hersenen bevordert én regelt hoeveel van de neurotransmitters endorfine, serotonine en dopamine wordt aangemaakt.
Begrijp je nu hoe het komt dat je je de dagen voor je menstruatie zo ellendig kunt voelen? Dit komt doordat het niveau van oestrogeen en progesteron ineens drastisch daalt en onder andere de hoeveelheid endorfine, serotonine en dopamine enorm daalt. Logisch dat je dan zin hebt in chocolade en niet te genieten bent, toch? Wanneer je oestrogeendominant bent worden deze klachten nog sterker omdat ‘de val’ van oestrogeen dan nog groter is.

Vetopslag

Zowel oestrogeen als progesteron worden in de eierstokken aangemaakt en in kleinere mate in de bijnieren. Maar… oestrogeen wordt ook aangemaakt in je vetcellen. Je raadt het al; meer vetcellen = meer oestrogeen, en andersom! Een teveel aan oestrogeen bevordert vetopslag op je billen en benen. Oestrogeendominantie kan ook de werking van de schildklier belemmeren, waardoor deze trager gaat werken en je stofwisseling vertraagt. Ook dat zorgt ervoor dat afvallen minder makkelijk gaat.

Te veel oestrogeenwerking kan ontstaan door:
  • Fyto-oestrogenen uit voeding, zoals in soja en hop
  • Xeno-oestrogenen, dit zijn chemische oestrogeenachtige stoffen uit plastics, drinkwater, cosmetica en bestrijdingsmiddelen.

 

  • Leverbelasting, wanneer de lever te sterk belast wordt met het opruimen van toxines (o.a. vanuit de darm →candida), medicijnen, alcohol, etc., heeft het meer moeite om de gebruikte oestrogenen op te ruimen en via ontlasting en urine uit te scheiden. Deze oestrogenen komen dan gewoon weer in ons systeem

 

Te weinig progesteronwerking kan ontstaan door:
  • Progesteron vermindert in de jaren voorafgaand aan de menopauze. Oestrogeen daalt pas vlak voor de menopauze.
  • Candida-infectie, candida voedt zich met progesteron
  • Stress, progesteron wordt gebruikt voor de vorming van cortisol

Wat een verhaal hè? Laat je niet ontmoedigen hoor! Het mooie is dat je met voeding en leefstijl heel veel aan oestrogeendominantie kunt doen. Laat ik deze blog positief afsluiten door je te vertellen hoe je zelf aan de slag kunt om oestrogeendominantie te bestrijden.

Wat jij kunt doen om oestrogeendominantie te verminderen:
  • De basis hormoonfactor voeding kan al veel effect hebben. Eet voeding die rijk is aan groenten (liefst 500 gram per dag), vis, ei, noten, zaden en olijfolie.                        Het is belangrijk om je lever goed te ondersteunen zodat oestrogeen via een gunstige route afgebroken wordt . Hierbij kan een grote portie groenten helpen vooral koolsoorten zoals broccoli hebben een ondersteunende werking voor de lever. In broccoli zitten de stofjes DIM en indol-3-carbinol (ook als supplement inzetbaar)
  •  Afvallen
  •  Stoppen met roken
  •  Minder alcohol
  •  Stress verminderen
  • Gebruik geen plastic verpakkingen, deze bevatten vaak xeno-oestrogenen die naar de voeding in de verpakking lekken.

Tip!

Tijdens de begeleiding geef ik veel tips om je groente-inname per dag te verhogen. Je hoeft die 500 gram uiteraard ook niet tijdens één maaltijd te nemen. Een makkelijke manier om meer groente binnen te krijgen is het eten van kiemgroenten. Kiemgroenten zijn de jongere versies van groenten en bevatten een veel hogere concentratie vitaminen en mineralen dan de ‘volwassen’ groenten. De bekendste soorten zijn Taugé en Alfalfa, maar er zijn nog veel meer varianten. Elk met een unieke smaak. Kijk eens in de supermarkt in het koelvak, er zijn inmiddels verschillende kiemsoorten verkrijgbaar.

Vandaag heb ik je verteld over het ontstaan van oestrogeendominantie en de vele klachten die deze hormonale disbalans kan geven. Herken jij jezelf hierin en zie je door de bomen het bos niet meer? Geen paniek! Ik help je graag door te kijken naar de hormoonverstorende factoren in jouw leven en kan een haalbaar plan voor jou maken.          Neem gerust contact op voor een vrijblijvend telefonisch kennismakingsgesprek of stel je vraag hieronder.

Morgen vertel ik waarom stress en de overgang heel slecht samengaan.

Tot morgen!

Liefs, Annemieke

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *