De overgang en stress, een slechte combinatie

Week van de overgang – 8-14 april – 

Tijdens de week van de overgang deel ik iedere dag een blog met je over een bepaald aspect van de overgang. We krijgen er als vrouw op een bepaald moment allemaal mee te maken. Het verschilt van vrouw tot vrouw hoeveel klachten je van de overgang ondervindt. De overgang kan 5 tot 12 jaar duren, dat is best wel een behoorlijke periode. Niet fijn als je leven zo lang wordt bepaald door de grillen van je veranderende hormonen. Maar dat hoeft ook helemaal niet! Ik vertel je er de komende dagen meer over. Vandaag vertel ik je over de grootste hormoonverstoorder, stress!

Vanuit de natuur gezien is de leeftijd dat we in de overgang komen een periode om het als vrouw wat rustiger aan te gaan doen. We hebben kinderen gebaard en ze grootgebracht, onze taak zit erop.

Maar tegenwoordig staat een vrouw van 40+ nog midden in het leven, we hebben jonge kinderen of pubers en sommige vrouwen worden zelfs nog moeder op deze leeftijd. De drukte van het gezin wordt gecombineerd met een drukke baan en ook na het werk zijn er veel activiteiten en sociale verplichtingen.  

Je lichaam maakt in tijden van stress adrenaline en cortisol aan. Dit is heel fijn in een acute noodsituatie omdat wij met hulp van deze hormonen adequaat kunnen reageren en handelen. Maar tegenwoordig ondervinden wij chronisch stress en dat komt niet alleen door een te hoge werkdruk of een druk gezin. Er zijn vele vormen van stress en het zit in alledaagse dingen verstopt.

“Stress zit verstopt in slechte voeding, ploegendiensten, tandartsbezoek, chemische stoffen, te veel sporten, te weinig sporten, angsten, verdriet, relatieproblemen en ja, zelfs verliefd zijn kan je een flinke portie stress geven.”         

Eerder vertelde ik je al dat vanaf het 35e levensjaar de aanmaak van progesteron in de eierstokken begint te dalen. Progesteron wordt ook in de bijnieren aangemaakt en tijdens de overgang en na de menopauze nemen de bijnieren de productie van progesteron over van de eierstokken. Zo ver geen probleem zou je denken. Progesteron heeft vele taken, maar de belangrijkste voor het lichaam is toch wel de productie van cortisol. Vanuit onze oergenen gezien is dit heel logisch, want stress betekent gevaar en gevaar kan, vanuit onze oergenen gezien, een kwestie van leven of dood zijn. Stress gaat dus voor alles en daarmee ook de productie van cortisol. In tijden van stress zal progesteron daarom altijd in eerste instantie worden gebruikt voor de aanmaak van cortisol. Heb je veel stress dan wordt er veel progesteron gebruikt en dat terwijl je lichaam al steeds minder progesteron aanmaakt…..                                                                                                                                                                                                                                                          Begin je het te zien?

Cortisol, vriend of vijand?

Cortisol kan je beste vriend zijn, het helpt je immers door spannende en stressvolle tijden. Je zou het eigenlijk beter een anti-stresshormoon kunnen noemen, cortisol zorgt ervoor dat je stress aankunt. Een goede vriend in barre tijden dus. Het wordt echter een probleem wanneer je deze vriend te vaak nodig hebt.

Cortisol is een dominant hormoon, het belemmert de werking van andere hormonen en neurotransmitters zoals melatonine en serotonine waardoor je slaapproblemen en stemmingswisselingen of depressieve gevoelens kunt krijgen. Samen met adrenaline breekt het spieren (eiwit) en eiwit zoals bijvoorbeeld in haar en nagels af om energie uit te maken.                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Cortisol heeft veel receptoren op de buik en heeft daardoor de buik als voorkeurplek om vet op te slaan. Van stress krijg je dus een buikje!

 

Van stress krijg je een buikje!

 

Stress  gaat voor alles

Een groot deel van je hormonen wordt gevormd vanuit cholesterol. Er zijn twee verschillende omzettingsmogelijkheden of routes die ieder een tegengesteld effect hebben. Bij stress wordt progesteron omgezet in cortisol, dit is de stressroute. Bij rust wordt progesteron omgezet in DHEA, het hormoon van waaruit testosteron en oestrogeen worden gemaakt. Dit is de rust- en herstelroute.

Vermoeide bijnieren en een traagwerkende schildklier

Tijdens de overgang vermindert de aanmaak van de geslachtshormonen in de eierstokken drastisch. De productie van testosteron, progesteron en oestrogeen vindt dan voor een groot gedeelte nog in de bijnieren plaats, maar alleen als je in rust bent en niet wanneer je chronisch stress ervaart.

Bij chronische stress raken de bijnieren overbelast door de aanmaak van adrenaline en cortisol. Wanneer stress te lang aanhoudt kunnen de bijnieren de productie van cortisol niet meer aan. Je krijgt dan te maken met vermoeide bijnieren en in ernstige vorm zelfs met bijnieruitputting of burnout. Als gevolg hiervan kun je ook te maken krijgen met een traagwerkende schildklier.

De schildklier stuurt alle stofwisselingsprocessen in ons lichaam aan. Wanneer er voortdurend stress is zal de schildklier processen die niet van levensbelang zijn op een lager pitje zetten. Daarnaast gebruikt het lichaam progesteron om het inactieve schildklierhormoon T4 om te zetten in het actieve hormoon T3. Wanneer progesteron gebruikt wordt voor de aanmaak van cortisol ontstaat hier ook een probleem.

Je begrijpt nu welke invloed stress heeft op je hormonen en wat dat betekent in de overgang, wanneer de aanmaak van de geslachtshormonen al sterk afneemt.

 

“Hoe meer stress je hebt, hoe meer overgangsklachten je hebt. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen met stress drie keer meer opvliegers hebben dan vrouwen die weinig of geen stress hebben.”

Wat jij kunt doen om stress te verminderen

  • Eet puur en onbewerkt, geen pakjes en zakjes en het liefst biologisch → Hormoonfactor-proof!
  • Zorg voor een goede balans in dingen die jou ontspanning geven en welke jou stress geven. Stel jezelf de vraag: ”Wat geeft mij energie en wat kost mij energie”.
  • Ook sport kan stress betekenen voor jouw lichaam. Bij (uitputtende) cardio-sessies die langer dan 30-45 minuten duren maakt het lichaam cortisol aan. Kies liever voor krachttraining of interval training (HIIT).
  • Voel goed wat sport doet met je lichaam, ben je de rest van de dag uitgeput dan is deze vorm van sport (op dit moment) niet goed voor jou.
  • Ervaar je al veel stress, kies dan liever voor de zogenaamde body-mindtechnieken zoals yoga, pilates, Tai-Chi, etc.
  • Ga dagelijks naar buiten voor een wandeling of fietstocht in de natuur
  • Zorg dat je lichaam geen stress krijgt door de verkeerde voeding. Eet puur en onbewerkt en zorg dat je maaltijden volwaardig zijn en bestaan uit goede vetten, voldoende eiwitten en de juiste (trage) koolhydraten. Variatie is heel belangrijk!

Stel jezelf de vraag: ”Wat geeft mij energie en wat kost mij energie”.

Vandaag heb je geleerd welk effect stress heeft op de verschillende systemen in ons lichaam. Zeker voor een vrouw in de overgang is stress funest! Tijdens mijn begeleiding gaan we samen kijken waar de stress in jouw leven vandaan komt en hoe we deze kunnen verminderen.

Vind je deze blog interessant? Laat een berichtje achter of stel je vraag wanneer je meer wilt weten.

Morgen vertel ik je meer over insulineresistentie, een disbalans die ontstaat door het chronisch teveel eten van suikers of het hebben van chronische stress (ja, daar is ‘ie weer).

Tot morgen!

Liefs, Annemieke

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *